Εθνοθρησκευτικό Κίνημα Κολυβάδων.

Ο όρος “Κολλυβάδες” προκύπτει χλευαστικά, καθώς ήταν λόγιοι κληρικοί, οι οποίοι στήριζαν την τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο κι όχι την Κυριακή.

Στην πραγματικότητα, ήταν το “Εθνοθρησκευτικό” Κίνημα, που αντιτάχθηκε στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό (ο οποίος βασιζόταν στην Δύση).

Οι Κολλυβάδες όμως, δεν ήταν απλά αντιδραστικοί. Αντιπαρέτασαν έναν νέο Διαφωτισμό, βασισμένο στην Ελλάδα, που θα ήταν προσαρμοσμένος στις ανάγκες της.

Ο Διαφωτισμός που στήριζαν λοιπόν, είχε ως βάση την προσήλωση στην Πατρίδα και την Θρησκεία, την τήρηση των Κανόνων του Χριστιανισμού, την απομάκρυνση από την Δύση κτλ.

Ο κίνδυνος του εξισλαμισμού και του εκλατινισμού κατά την Τουρκοκρατία, ήταν εξ ίσου μεγάλος, μεγαλύτερος μάλιστα ο δεύτερος, λόγω της ομοιότητος στη θρησκεία και του υψηλού πολιτιστικού επιπέδου των Δυτικών, που διευκόλυναν την αφομοίωση.

Π.χ ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, έλεγε ότι Ο Θεός επέτρεψε να σκλαβωθούμε στους Οθωμανούς και όχι στους Λατίνους, επειδή οι Λατίνοι θα μας αφομοίωναν, ενώ οι Οθωμανοί θα ηττώνταν πολιτισμικά.

Πολλοί Αγωνιστές, αλλά και διανοούμενοι ήταν Κολλυβάδες. Π.χ ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, ο Παπαφλέσσας, ο “Άγιος των Γραμμάτων” Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης κτλ.

Οι δυτικοί, μετά την απελευθέρωση, έβαλαν ως στόχο την απομάκρυνση των Κολλυβάδων. Έτσι, πίσω από τις δικές του Κολοκοτρώνη κτλ, υπάρχει το Κολλυβαδικό παρελθόν τους.

Οι πιο διάσημοι Κολλυβάδες ήταν ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης (έγραψε ενώ ήταν εξόριστος το “Πηδάλιον”, δηλαδή τον Ελληνορθόδοξο νόμο, βάσει των αναμνήσεων του από αυτά που είχε διαβάσει σε βιβλιοθήκες!), ο Άγιος Αθανάσιος Πάριος, ο Άγιος Μακάριος Νοταράς κτλ.

Οι Κολλυβάδες, παρά τις εξορίες και τους αφορισμούς του Πατριαρχείου (το οποίο στήριζε τους “προοδευτικούς" Αντικολλυβάδες), επικράτησαν και θεωρούνται οι Πατέρες της Ελληνορθοδοξίας!