Η Ξακουστή Επανάσταση του Διονυσίου, 1600.

Το 1600, εκδηλώθηκε νέο Επαναστατικό κίνημα στα Άγραφα από τον Διονύσιο τον Φιλόσοφο Μητροπολίτη Λάρισας και τον Μητροπολίτη Φαναριου, Σεραφείμ στην Θεσσαλία.

Το κύριο σώμα Στράτου τους, ήταν Αγρότες, για αυτό ονομάζεται και αγροτική εξέγερση. Σχεδόν αμέσως, ήρθε σε συνεννόηση με τον Δούκα της Νεβέρ, απόγονο των Παλαιολόγων, κι άρχισε να οργανώνει τους Έλληνες για να εξεγερθούν.

Τότε προδόθηκε και το Πατριαρχείο έσπευσε να καθαιρέσει αυτόν, καθώς και τον Σεραφείμ.

Ο Διονύσιος έτσι, αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ιταλία και αργότερα στην Ισπανία. Εκεί εξακολούθησε να καταστρώνει σχέδια εξεγέρσεως κατά των Τούρκων, αποστέλλοντας στην Πελοπόννησο απεσταλμένους του, για να προσεταιριστεί τους Μανιάτες.

Επιδίωξε να κερδίσει την συμπάθεια του Βασιλιά της Ισπανίας και του Πάπα, για να τον στηρίξουν στην Επανάσταση, ανεπιτυχώς όμως.

Επέστρεψε στην Ελλάδα όπου εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου μεταξύ Κερασόβου και Ραδοβύζι στη Θεσπρωτία.

Με διδάγματα που είχαν ως επίκεντρο το διακαή πόθο για την ελευθερία, άρχισε να αφυπνίζει τους πληθυσμούς στρατολογώντας άνδρες εναντίον των Τούρκων. Παρά μερικές μικρές επιτυχίες, η Επανάσταση απέτυχε.

Το 1611 όμως, πραγματοποίησε άλλη μια εξέγερση. Σε αυτή, κατά τη νύχτα της 10-11 Σεπτεμβρίου μαζί με περίπου 800 επαναστάτες κατέλαβαν τα Ιωάννινα βάζοντας φωτιά στην οικία του πασά Οσμάν.

Οι χωρικοί ήταν οπλισμένοι με ρόπαλα, δρεπάνια, σφεντόνες και ό,τι άλλο όπλο μπορούσε να βρει ο καθένας.

Οι Οθωμανικές δυνάμεις που αρχικά τράπηκαν σε φυγή, ταχέως ανασυντάχθηκαν, επιτέθηκαν στους επαναστάτες και τους απέκοψαν.

Η εξέγερση του Διονύσιου αν και ήταν καλά οργανωμένη, απέτυχε, καθώς πολλοί Έλληνες κάτοικοι του Κάστρου στο οποίο κατέφυγε η φρουρά των Ιωαννίνων, τον πρόδωσαν αντί να τον βοηθήσουν, όπως είχαν υποσχεθεί.

Μετά την αποτυχία της εξεγέρσεως ο Διονύσιος κατέφυγε σε σπήλαιο των Ιωαννίνων, αλλά προδόθηκε και συνελήφθη. Στα χέρια των Τούρκων βρήκε τραγικό θάνατο (γδάρθηκε ζωντανός), χωρίς να λυγίσει ούτε στιγμή.

Το δέρμα του το γέμισαν με άχυρο, και το περιέφεραν στις πόλεις μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Οι Οθωμανοί εν τέλει, προέβησαν σε ακραίες δολοφονίες Ελλήνων και λεηλασίες περιοχών.