Φιλόμουσοι Εταιρείες, 1813.

“Φιλόμουσοι Εταιρείες” λέγονταν δύο φιλολογικές εταιρείες που δημιουργήθηκαν λίγο πριν την Επανάσταση του 1821.

Οι Φιλόμουσοι Εταιρείες αποσκοπούσαν στην ανάπτυξη του πνευματικού επιπέδου των Ελλήνων και την προετοιμασία τους για Εθνική αποκατάσταση με την ίδρυση σχολείων, την περισυλλογή και διαφύλαξη των μνημείων της κλασικής αρχαιότητας, την ενημέρωση για τα πολιτιστικά και πολιτικά κινήματα της εποχής, και να ενισχύσουν τον Φιλελληνισμό.

Αφορμή της δημιουργίας αυτών των Εταιρειών στάθηκε αφενός η πτώση του Ναπολέοντα, στον οποίο και είχαν αποθέσει πολλοί Έλληνες τις ελπίδες τους για ανεξαρτησία (εξαιτίας της πιθανής Ελληνικής καταγωγής του), αλλά και οι καταστροφές των ελληνικών αρχαιοτήτων της υπαίθρου (π.χ από τον Ελγιν).

Υπήρχαν 2 Φιλόμουσοι Εταιρείες.

Η Φιλόμουσος Εταιρεία Αθηνών, που ιδρύθηκε από Αθηναίους προκρίτους το 1813, από τους προκρίτους της πόλης: Ιωάννη Μαρμαροτούρη, Πέτρο Ρεβελάκη, και Αλέξανδρο Χωματιανό, οι οποίοι λίγο αργότερα προσέλαβαν δύο ακόμη, τους Ιωάννη Τοτλίκαρο και Γεώργιο Σοφιανό.

Αυτή δημιουργήθηκε υπό την Αιγίδα της Αγγλίας. Το αποκορύφωμα της, ήλθε το 1824 όταν και διατέθηκαν όλα τα εισοδήματα των μελών της για την Επανάσταση!

Και η Φιλόμουσος Εταιρεία Βιέννης, που ιδρύθηκε από τον Ιωάννη Καποδίστρια το 1814, υπό την αιγίδα του Τσάρου Αλέξανδρου Α΄ της Ρωσίας.

Ο Καποδίστριας βρισκόταν στην περιοχή ως Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας για το πολύ σημαντικό Συνέδριο της Βιέννης. Η δράση του εκεί, τον οδήγησε σε κόντρα με την Κυβέρνηση της Αυστρίας, η οποία εξελίχθηκε σε διπλωματικό επεισόδιο με την Ρωσία (διότι η Αυστρία φοβόταν επέμβαση των Οθωμανών εξαιτίας της εταιρείας αυτής).

Έτσι ο Καποδίστριας, για να μην χάσει την στήριξη του Τσάρου, διόρισε τον Αλέξανδρο Βασιλείου ως αντιπρόσωπο του σε αυτή. Σε αυτή την εταιρία συγκεντρώθηκαν ακόμα περισσότερα χρήματα που δόθηκαν για τον Αγώνα.