Προεπαναστατικός Μοριάς.

Οι δραστηριότητες για την οργάνωση πολιτικής Επιτροπής και τη συγκέντρωση χρημάτων γινόταν υπό το πρόσχημα της ίδρυσης κάποιας «επιστημονικής σχολής».

Το ίδιο πρόσχημα χρησιμοποιήθηκε και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Μυημένος στο εγχείρημα ήταν και ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’ ο οποίος σε επιστολές του προς τον Πετρόμπεη επαινεί τη συγκρότηση «Ελληνομουσείου».

Το θέμα της δημιουργίας κοινού ταμείου συζητήθηκε και στην μυστική συνέλευση της Βοστίτσας στα τέλη Ιανουαρίου 1821. Συνάμα έγινε αποδεκτή η έναρξη της Επανάστασης στην Πελοπόννησο με την άφιξη του Αλ. Υψηλάντη στη Μάνη.

Την 1 Μαρτίου ξεκίνησε από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Μάνη, μετά από ενέργειες του Φιλικού Ξάνθου, ένα πλοίο φορτωμένο με όπλα και προκηρύξεις για την εξέγερση. Το πλοίο αυτό κατέπλευσε περί τα μέσα Μαρτίου κρυφά στο Λιμένι Οιτύλου.

Από το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου όλη η ανατολική Μάνη είχε τεθεί σε εμπόλεμη κατάσταση.

Ανεφερε πως τα στρατόπεδα είχαν συγκροτηθεί στο Μαραθονήσι (Γύθειο), υπό τους Γρηγοράκηδες. Αυτή είναι και η πρώτη επιστράτευση Ελλήνων του κυρίως ελλαδικού χώρου στον Αγώνα του 1821.

Την 20η Μαρτίου 1821 στον Ι.Ν.Αγίου Γεωργίου στο Παλούμπα, κηρύχτηκε επίσημα η Επανάσταση στη Γορτυνία υπό τον Δ.Πλαπούτα και Θ.Κολοκοτρώνη.

Λίγο μετά την εξέγερση στις Ρουμανικές ηγεμονίες, αλλά όχι εξαιτίας της, οι Οθωμανοί της Τριπολιτσάς κάλεσαν τους προεστούς του Μοριά με πρόσχημα την συνηθισμένη κοινή ετήσια σύσκεψη, με στόχο όμως να τους κρατήσουν ομήρους.

Οι περισσότεροι προεστοί ήταν διστακτικοί και δεν πήγαν. Ὀσοι πήγαν εκτελέστηκαν αργότερα, άλλοι με το ξέσπασμα της επανάστασης, άλλοι λίγες μέρες πριν την Άλωση της Τριπολιτσάς και άλλοι πέθαναν από τις κακουχίες στις Φυλακές.

Στα μέσα Μαρτίου 1821 ο Παπαφλέσσας είχε ολοκληρώσει τον κύκλο των περιοδειών του στην Πελοπόννησο με σκοπό την εμψύχωση των Ελλήνων και την διάδοση της επικείμενης Επανάστασης, και βρισκόταν μαζί με τον Αναγνωσταρά στη Μεσσηνία, περιοχή για την οποία είχε ταχθεί υπεύθυνος από την Φιλική Εταιρεία.

Ο Κολοκοτρώνης, ενώ ήταν καταζητούμενος από τους Οθωμανούς (όπως είχαμε αναφέρει και σε προηγούμενο ποστ), έφτασε στην Πελοπόννησο έχοντας πλέον τεράστια εμπειρία σε θέματα πολέμου (εξαιτίας της θητείας του στις Μεγάλες Δυνάμεις) και έφτασε στο χώρο ευθύνης του, τη Μάνη, προκαλώντας ανησυχία στους Οθωμανούς.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ήταν κρυμμένος στην Πάτρα, έτοιμος να αναλάβει δράση.

Άλλοι Φιλικοί ήταν σε διάφορους χώρους ευθύνης ο καθένας. Παρά τις αμφιβολίες των προεστών, το κλίμα στην Πελοπόννησο ήταν έντονα επαναστατικό και ένας σπινθήρας έλειπε για την μεγάλη έκρηξη.

Χαρακτηριστικό δείγμα είναι ότι αμέσως μετά την άφιξη των νέων της Επανάστασης σε κάθε σημείο της Ελληνικής Επικράτειας (και όχι μόνο), οι κάτοικοι της περιοχής λάμβαναν άμεσα δράση με την εξουδετέρωση τοπικών φρουρών, με την κατάληψη οχυρών, με την ληστεία πυρομαχικών και όπλων με σκοπό να τα αποστείλουν στην Πελοπόννησο.