Καπετάν Κώττας

Ο Κώτε Χρήστωφ γεννήθηκε το 1860 κοντά στις Πρέσπες και ήταν Σλαβόφωνος.

Σε ηλικία 20 ετών κατατάχθηκε σε ένα σώμα Οθωμανικής Πολιτοφυλακής.

Στα 33 του χρόνια έγινε Πρόεδρος του χωριού και ήρθε σε κόντρα με τον μπέη της Καπεστίτσας, τον Τουρκαλβανό Κασήμ Αγά, ο οποίος αποπειράθηκε να τον σκοτώσει.

Ο Κώτε, κρύφτηκε στα σπίτια των συγχωριανών του και το 1897 βγήκε στα βουνά ως αντάρτης, στο πλευρό των Κομιτατζήδων της ΕΜΕΟ.

Ο Κώττας καταδίωκε τους Οθωμανούς και τους Τουρκαλβανούς και η δράση του ενέπνευσε τους νέους της περιοχής, οι οποίοι ήθελαν να τον ακολουθήσουν, ενώ έγινε Αρχηγός της Φλώρινας, αφού προξενούσε τεράστιες απώλειες στους Οθωμανούς. 

Λίγο αργότερα, ήρθε σε ρήξη με τα μέλη της ΕΜΕΟ, Τσακαλάρωφ και Κλιάσεφ, οι οποίοι προσπάθησαν να τον δολοφονήσουν.

Η ρήξη επήλθε, καθώς ο Κώτε, αηδίασε με την τρομακτική βιαιότητα των Κομιτατζήδων.

Απαρνήθηκε την οργάνωση και το 1902 με τη συνδρομή του Μητροπολίτη Καστοριάς, Γερμανού Καραβαγγέλη, άλλαξε το όνομα του σε Κώττας Χρήστου, συγκρότησε ένοπλα σώματα και τάχθηκε κατά των Βούλγαρων και των Οθωμανών, με τεράστια επιτυχία.

Έτσι έγινε Θρύλος.

Το 1904, ο Κώττας, συναντήθηκε στην Αθήνα με τον Διάδοχο Κωνσταντίνο και τον Παύλο Μελά προκειμένου να οργανώσουν τον Μακεδονικό Αγώνα.

Ο Κώττας συνόδευσε τον Μελά στην περιοδεία του στη Μακεδονία και ήρθε σε διαμάχη με μερικούς συντρόφους του, οι οποίοι τον κατηγόρησαν για την επαφή του με τον Μήτρο Βλάχο (τον οποίο προσπάθησε να εξελληνίσει)

Προδόθηκε όμως και συνελήφθη από τους Οθωμανούς και καταδικάστηκε σε Θάνατο. 

Πρώτου κατευθυνθεί προς την Αγχόνη, κοινώνησε.

Κατά την διαδρομή προς την Αγχόνη, δραπέτευσε.

Συνελήφθη όμως και με μεγαλύτερη συνοδεία, έφτασε στην Αγχόνη.

Εκεί, κλώτσησε μόνος το σκαμνί, αφήνοντας τους πάντες, άναυδους, και πρώτου κρεμαστεί, φώναξε στα Σλάβικα, αφού δεν γνώριζε Ελληνικά:

Ντα ζίβι Γκρτσια!

Να ζήσει η Ελλάς!