Ο Υπερβατικός Χορός του Ανδρούτσου.

Στην Ελληνική Ιστορία, ο Χορός αποδείχτηκε κομμάτι εμψύχωσης, της Νίκης ή της Θυσίας.

Προφανώς ο χορός του Ζαλόγγου είναι ο πιο διάσημος Ελληνικός χορός που έχει συνδεθεί με την θυσία, όμως ο Υπερβατικός χορός του Οδυσσέα Ανδρούτσου ήταν ίσως σπουδαιότερος. Είχε όλα τα στοιχεία και της ζωής, της Ανδρείας και της έσχατης θυσίας.

Το Χάνι της Γραβιάς, ήταν τόσο σαθρό που με την πρώτη έφοδο των Τουρκαλβανών θα μπορούσε να καταρρεύσει. Το ηθικό των Ανδρών ήταν τόσο πεσμένο επειδή θεωρούσαν τον Ομέρ Βρυώνη ανίκητο. Ήταν όμως αποφασισμένοι να ηττηθεί επιτέλους ο Βρυώνης και να σωθεί η Επανάσταση.

Τότε λειτούργησε ο χορός. Σηκώθηκε πάνω ο Οδυσσέας, έβγαλε το άσπρο μαντήλι του απ’ το σελάχι, και φώναξε: "Όποιος θέλει να ‘ρθει μαζί μου, να πιαστεί στον χορό".

Άρχισε να τραγουδά το «κάτου στου βάλτου τα χωριά, στα πέντε βιλαέτια» κι έσυρε τον τσάμικο γύρω από τη μεγάλη βελανιδιά της αυλής. Και τότε έγινε το θαύμα. Ένα-ένα τα παλικάρια, ξεπερνώντας τον φόβο σηκώνονταν κι έπιαναν τον χορό.

Ήταν μια απόφαση αυτοκτονίας, καθώς το Χάνι δεν είχε πλάτη σε βουνό ή σε πέρασμα. Όποιοι έμπαιναν θα ήταν περικυκλωμένοι.

Σε λίγη ώρα δεκάδες Άνδρες χόρευαν γύρω απ’ τη Βελανιδιά. Οι δυο άλλοι οπλαρχηγοί (Δυοβουνιώτης και Πανουργιάς), λογικά σκεπτόμενοι, δεν το τόλμησαν.

Τα παλικάρια τους το έκαναν. Στους 108, ο Ανδρούτσος σταμάτησε τον χορό, το Χάνι δεν χωρούσε άλλους.

Την επόμενη μιάμιση μέρα αντιμετώπισαν επτά γιουρούσια και έγινε πραγματική σφαγή. Όταν την επομένη τη νύχτα οι Έλληνες έριξαν έναν τοίχο και πέρασαν ανάμεσα στους κοιμώμενους Οθωμανούς μετρήθηκαν και είδαν πως είχαν μόλις 6 απώλειες, ενώ οι Οθωμανοί είχαν 300 απώλειες και 600 τραυματίες.

Ο Υπερβατικός Χορός του Οδυσσέα Ανδρούτσου, είχε "κάνει" την δουλειά του, και η Επανάσταση μαζί με το ηθικό των Ελλήνων, σώθηκαν!