Ευφυής Απελευθέρωση Χαλκιδικής

Τον Οκτώβριο του 1912, αφότου είχε καταληφθεί ολόκληρο το Βορειοανατολικό Αιγαίο, εξαιρέσει Λέσβου, Χίου και Σάμου, ο Ελληνικός Στόλος, στράφηκε προς τη Χαλκιδική.

Εκεί, μετά την προέλαση του Ελληνικού Στρατού προς Θεσσαλονίκη αλλά και την επικράτηση του Ελληνικού Στόλου στο Αιγαίο, οι Οθωμανοί, φοβούμενοι αποβάσεις, είχαν συγκεντρωθεί στον Πολύγυρο.

Στρατιωτικά σώματα Οθωμανών, είχαν χτυπηθεί με επιτυχία από Έλληνες Αντάρτες γεγονός που έκαμψε το Ηθικό των Οθωμανών.

Την 18η Οκτωβρίου 1912, οι περίπου 2.000 Οθωμανοί Στρατιώτες, εγκατέλειψαν αμαχητί την Χαλκιδική μετά από τέχνασμα του Μητροπολίτη Κασσανδρείας Ειρηναίου.

Με συμβουλή του Μητροπολίτη, ομάδες χωρικών, πήγαιναν καθημερινά στον τοποτηρητή (Καϊμακάμη) και ζητούσαν Στρατιώτες ως συνοδούς για να πηγαίνουν στις εργασίες τους, επειδή δήθεν γύρω απ' τον Πολύγυρο υπήρχαν πολλοί Αντάρτες.

Την 17η Οκτωβρίου, ο καπετάν Ιωάννης Παρλιάρης, πληροφόρησε τον Καϊμακάμη, ότι δήθεν υπάρχει "σε κάθε κλαρί και Αντάρτης"

Έτσι ο Καϊμακάμης, δέχτηκε την πρόταση του Μητροπολίτη, να αποχωρήσουν οι Οθωμανοί από τον Πολύγυρο και να καταφύγουν στη Θεσσαλονίκη.

Ο Ειρηναίος, ειδοποίησε τους Έλληνες Στρατιώτες, να μη τους πειράξουν, ενώ με τελάλη, κάλεσε τους κατοίκους ώστε το επόμενο πρωί να είναι όλοι στην αγορά με τα ζώα τους για να βοηθήσουν τη μεταφορά των Γυναικοπαίδων και αποσκευών των Οθωμανών προς Θεσσαλονίκη.

Έτσι, το πρωί της 18ης Οκτωβρίου, οι Οθωμανοί, αποχώρησαν.

Η πόλη, απελευθερώθηκε, χωρίς καν να υπάρχει αντίπαλος!

Έτσι, 19 Οκτωβρίου, μπήκαν οι Αντάρτες στον Πολύγυρο.

Ο Ειρηναίος, καθ'οδόν προς Θεσσαλονίκη, για να ζητήσει αποστολή Ελληνικού Στρατού από τον Διάδοχο, συνάντησε στα Βασιλικά, τμήμα Βουλγαρικού Στρατού, που κατευθυνόταν προς κατάληψη του Αγίου Όρους.

Έτσι, οι Έλληνες Πεζοναύτες, πρόλαβαν οριακά, και έφτασαν πρώτοι και στο Άγιο Όρος, το οποίο και απελευθέρωσαν!